|
YAŞAM
ÖYKÜSÜNDEKİ OLAYLAR DİZİNİ
1881-1908
19 Mayıs 1881 - Ali Rıza Efendi ile Zübeyde
Hanım'ın "MUSTAFA" adını verdikleri çocukları, Selanik Kasımiye
Mahallesi, Islahane Caddesi'ndeki evde, bugün müze olarak kullanılan
iki katlı pembe evde dünyaya geldi.
1888-1893 - Mustafa çok kısa bir süre Mahalle Okulu'nda
okuduktan sonra, modern eğitim yapan Şemsi Efendi İlkokulu'nu
bitirdi. Babası ölünce, annesiyle dayısının çalıştığı çiftliğe
gitti. Orada tarla bekledi, daha sonra annesiyle Selanik'te oturan
teyzesinin yanına döndü. Burada kısa bir süre Mülkiye Hazırlık
Okulu'na devam etti.
1893 - Küçük Mustafa, Selanik Askeri Okulu'na
(rüştiye'ye) girdi. Sınıfta aynı adı taşıyan Matematik Öğretmeni
Mustafa, sınıf birincisi olan küçük Mustafa'nın adını "Mustafa
Kemal" olarak değiştirdi.
1906 - Mustafa Kemal, Manastır Askeri Okulu'na (idadiye)
girdi.
13 Mart 1899 - Mustafa Kemal, İstanbul'da Harp Okulu'na
girdi.
10 Şubat 1902 - Mustafa Kemal, Harp Okulu'ndan mezun oldu.
Kurmay Okulu'nda öğrenci iken tarihsel konulara ilgi duydu. Bu
sıralarda kimi arkadaşlarıyla el yazısı bir dergi çıkardı.
11 Ocak 1905 - Mustafa Kemal, Harp Akademisi'nden Kurmay
Yüzbaşı rütbesi ile mezun oldu. Merkezi Şam'da bulunan 5. ordu
emrine verildi.
1906 - Mustafa Kemal, arkadaşlarıyla Şam'da "Vatan ve
Hürriyet Cemiyeti'ni" kurdu.
1907 - Mustafa Kemal, gizlice Selânik'e giderek, bu cemiyetin
orada bir şubesini açtı.
1909-1910
13 Nisan 1909 - Mustafa Kemal, Selanik'te
bulunduğu sırada, İstanbul'da, 31 Mart Olayı oldu. Mahmut Şevket
Paşa komutasındaki Hareket Ordusu, Selanik'ten İstanbul'a yürümeye
başladı. Mustafa Kemal, bu ordunun kurmay başkanı idi.
22 Eylül 1909 - Mustafa Kemal, Selanik'te
toplanan İttihat ve Terakki Kongresi'ne katıldı. Burada yaptığı
konuşmada: "Devletin iç ve dış tehlikelere karşı koyabilmesi için
güçlü bir orduya ve partiye ihtiyacı bulunduğunu, fakat bunların ayrı
ayrı çalışması gerektiğini" söyledi. Bu görüşünden dolayı
ittihatçılarla arası açıldı.
1910-1911
1910 - Mustafa Kemal, Arnavutluk isyanının
bastırılmasında kurmay başkanı olarak görev yaptı. Aynı yıl içinde,
Fransız ordularının manevralarını " izlemek üzere bir askerî heyetle
Fransa'ya gitti.
13 Eylül 1911 - Mustafa Kemal, İstanbul'daki Genelkurmay
Karargâhı'nda görevlendirildi.
5 Ekim 1911 - Mustafa Kemal, Tobruk'ta ve Derne'de
italyanlara karşı savunma savaşlarına katıldı.
27 Kasım 1911 - Mustafa Kemal, Trablusgarp'ta bulunduğu
sırada
binbaşılığa terfi etti.
1912-1913
9 Ocak 1912 - Mustafa Kemal,
Trablus-İtalyan-Osmanlı Savaşı'nda Tobruk saldırısını başarıyla
yürüttü.
8 Ekim 1912 - Mustafa Kemal, Balkan Savaşı'nın çıkması
üzerine anavatana dönerek, Bolayır'da kurulan kolordunun harekât
şubesi müdürlğüne getirildi.
1914-1915
1 Mart 1914 - Mustafa Kemal, yarbaylığa terfi
etti.
2 Şubat 1915 - Mustafa Kemal Eceabat (Maydos)'ta bulunan 19.
Tümen Komutanlığı'na atandı,
18 Mart 1915 - İngiliz ve Fransızların büyük bir donanma ile
Çanakkale Boğazı'nı zorlamaları üzerine. Mustafa Kemal, burada
düşman birliklerini denize dökerek Çanakkale Deniz Zaferi'ni
kazandı.
25 Nisan 1915 - Mustafa Kemal komutasındaki Türk birlikleri,
Arıburnu'nda çıkarma yapan ingiliz ve Anzaklar'ın saldırılarını
durdurdu.
1 Haziran 1915 - Mustafa Kemal, Albaylığa terfi etti.
8/9 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, Anafartalar Komutanlığı'na
atandı. 10 Ağustos'ta düşmanı yenilgiye uğratü.
17 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, Kireçtepe Zaferi'ni
kazandı.
21 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, ikinci Anafartalar Zaferi'ni
kazandı.
19 Aralık 1915- Düşmanlar sayısız ölü bırakarak, bir daha
dönmemek üzere gittiler.
1916-1917
14 Ocak 1916 - Mustafa Kemal, Edirne'de
bulunan 16.Kolordu Komutanlığı'na atandı.
1 Nisan 1916 - Mustafa Kemal, Tuğgeneralliğe terfi etti.
6/7 Ağustos 1916 - Mustafa Kemal. 7. Ordu Komutanı iken, 18
Martta 2. Ordu Komutanhğı'na getirildi.
15 Temmuz 1917 - Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanhğı'na atandı.
20 Eylül 1917 - Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanı iken
memleketin ve ordunun durumunu açıklayan tarihsel bir rapor
hazırladı
25 Kasım 1912 - Mustafa Kemal, Çanakkale Boğazı Kuvayı
Birlikleri Harekât Şubesi Müdürlüğü'ne atandı.
1913 - Mustafa Kemal, Kolordu Kurmay Başkanı olarak
Edirne'nin kurtarılmasına katıldı.
5 Aralık 1917 - Mustafa Kemal, Veliaht Vahdettin'le
Almanya'ya gönderildi.
5 Ocak 1918 - Mustafa Kemal, Almanya'dan geri döndü.
16 Agustos 1918 - Mustafa Kemal, yeniden 7. Ordu
Komutanhğı'na getirildi. Düşmana karşı Halep'in kuzeyinde bir
savunma hattı kurdu.
26 Ekim 1918 - Halep yakınlarında düşman saldırısını
durdurdu.
31 Ekim 1918 - Mustafa Kemal, Limon Fon Sanders'ten Yıldırım
Orduları Komutanhğı'nı teslim aldı.
13 Kasım 1918 - Mustafa Kemal, İstanbul'a döndü. 228
21 Kasım 1918 - Mustafa Kemal, Fethi Bey'le (Okyar)
İstanbul'da Mimber Gazetesi'ni çıkarttı.
1919
20 Nisan 1919 - Mustafa Kemal, 9. Ordu
Müfettişliği'ne atandı.
30 Nisan 1919 - Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak
Anadolu'ya tayin edildi.
15 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Vahdettin'le görüştü.
16 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Bandırma Vapuru'yla İstanbul'dan
Samsun'a hareket etti.
9 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Salı günü sabah saat sekizde
Samsun'a çıktı.
28 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Havza'da yayınla dığı
genelge ile Kurtuluş Savaşı'm başlattı.
21/22 Haziran 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Amasya'da millî
mücadeleyi başlatan, "Amasya Genelgesi"ni yayınladı.
25 Haziran 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Amasya'dan Sivas
yoluyla Erzurum'a hareket etti.
3 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, "Doğu İlleri Müdafaa-i
Hukuk Cemiyeti" toplantısına katılmak üzere Erzurum'a geldi.
8 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, çok sevdiği askerlik
mesleğinden istifa etti. Türk ulusunun bir kişisi olarak vatanı ve
ulusu kurtarmak için çalış malara başladığını açıkladı.
23 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Erzurum Kongresi'nde,
Temsil Heyeti Başkanlığı'na seçildi. Bu toplantıda, "Misak-ı Millî
Kararları" kabul edildi.
4 Eylül 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Sivas Kongresi
Başkanlığı'na seçildi.
11 Eylül 1919 - Mustafa Kemal, Anadolu ve Rumeli Müdaffa-i
Hukuk Cemiyeti Temsil Heyeti Başkanlığı'na seçildi.
12 Eylül 1919 - Mustafa Kemal,
illere ve komutanlıklara, İstanbul Hükümeti ile her türlü
haberleşmenin kesildiğini bildirdi.
20/22 Ekim 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın Amasya'da İstanbul
Hükümeti temsilcileri ile görüştü ve Amasya Protokolü'nü imzaladı.
7 Kasım 1919 - Mustafa Kemal, Erzurum'dan milletvekili
seçildi.
27 Aralık 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Temsil Heyeti ile Sivas
üzerinden Ankara'ya geldi.
28 Aralık 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın Ankara'lılarla
yaptığı konuşmada: "Vatanı düşman istilâsından mutlaka kurtaracağız.
Fakat vazifemiz bununla bitmeyecektir. Medenî milletler arasında
yerimizi alacağız." diyordu.
1920
10 Ocak 1920 - "Hâkimiyet-i Milliye" Gazetesi
Ankara'da kuruldu.
12 Ocak 1920 - Meclis-i Mebusan İstanbul'da toplandı.
28 Ocak 1920 - "Misak-ı Millî", Meclis-i Mebusan'ın
İstanbul'da yaptığı gizli toplantıda kabul edildi.
16 Mart 1920 - Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'un İtilâf
Devletleri tarafından işgalini. İstanbul Hükümeti'ne ve bütün
devletlere gönderdiği bir yazı ile protesto etti.
19 Mayıs 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'ya geçen Osmanlı
milletvekillerine bir çağrıda bulunarak, olağanüstü yetkilere sahip
ve ulusun gerçek iradesini temsil edecek bir meclisin Ankara'da
toplanmasını istedi.
23 Nisan 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da Hacı Bayram
Camii'nde kılınan Cuma namazından sonra Türkiye Büyük Millet
Meclisi'ni açtı.
24 Nisan 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına seçildi.
11 Mayıs 1920 - Mustafa Kemal Paşa, istanbul'da toplanan bir
Divan-ı Harp tarafından idam cezasına varptınldı. Bu karar, 24 Nisan
1920 günü padişah tarafından onaylandı
10 Ağustos 1920 - istanbul Hükümeti ile itilâf Devletleri
arasında, Türkiye'yi parçalayan ve bağımsızlığımızı sona erdiren
SEVR ANTLAŞMASI imzalandı.
13 Eylül 1920 - Halkçılık programı, Mustafa Kemal Paşa
tarafından TBMM'sinde okundu.
29 Eylül 1920 - TBMM'si kuvvetleri, Sarıkamış'ı düşman
istilâsından kurtardı.
30 Ekim 1920 - TBMM'si kuvvetleri, Kars'ı düşman işgalinden
kurtardı.
8/9 Aralık 1920 - Ali Fuat (Cebesoy) Paşa, Moskova
Büyükelçiliğine; Genelkurmay Başkanı İsmet Bey (İnönü) de Batı
Cephesi Komutanlığı'na atandı.
2/3 Aralık 1920 - Türkiye-Ermenistan arasındaki sınırı çizen
belge, TBMM'si ile Rusya arasında yapılan Gümrü Antlaşmasıyla tespit
edildi.
5 Aralık 1920 - Mustafa Kemal Paşa, istanbul'dan gelen
Osmanlı delgeleıi ile (izzet ve Salih Paşalar) Bilecik Tren
fstasyonu'nda görüştü.
25 Aralık 1920 - Mustafa Kemal Paşa; "Hiçbir kimse, hiçbir
neden ve sebeple Ankara'daki Hükümet'in bilgisi olmadan kuvvet
toplamaya yetkili değildir, "bildirisini yayınladı
19 Eylül 1921 - Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından
"Mareşallik ve Gazi" unvanı verlidi.
20 Ekim 1921 - Fransa Hükümeti'nin Ankara Hükümeti'ni
tanıması ve Fransa, Türkiye arasında Ankara Antlaşması'mn
imzalanması.
5 Ocak 1922 - Fransızların çekilmesiyle Türk Ordusu'nun
Adana'ya girişi.
26 Ağustos 1922 - Mustafa Kemal Paşa, Büyük Taarruz'u,
Kocatepe'den saat 05.30'da topçu ateşiyle başlattı.
30 Ağustos 1922 - Mustafa Kemal Paşa, Dumlupınar'da Yunan
ordusunu kesin yenilgiye uğrattı. Başkomutanlık Meydan Savaşı'nı
kazandı.
30/31 Ağustos 1922 - Kütahya kurtuldu. Belediyeye Türk
Bayrağı çekildi.
1 Eylül 1922 - Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlık emri: "Ordular!
İlk hedefiniz Akdenizdir, ileri!"
29 Aralık 1920 - Kuva-i Seyyare Komutanı Çerkez Ethem ve
arkadaşlarının ulusal otoriteye karşı oldukları anlaşıldı.
10 Ocak 1921 - Yunanlılarla yapılan Birinci inönü Savaşı'nda,
Mustafa Kemal Paşa, inönü'ye çektiği bir telgrafta: "... Bu
başarının kutsal topraklarımızı düşman istilâsından tamamiyle
kurtaracak olan kesin zafere bir hayırlı başlangıç olmasını
Allah'dan dilerim., "diyordu.
20 Ocak 1921 - Yeni Türk Devleti'nin ilk Anayasası kabul
edildi.
12 Mart 1921 - Mehmet Akif'in yazdığı İstiklâl Marşı, TBMM'si
tarafından millî marş olarak kabul edildi.
16 Mart 1921 - TBMM'si ile Rusya arasında "Moskova
Antlaşması" imzalandı.
1Nisan 1921 - Yunanlılara karşı İkinci İnönü Zaferi
kazanıldı. Mustafa Kemal Paşa, ismet İnönü'ye çektiği telgrafta:
"Siz orada yalnız düşmanı değil, ulusun makûs talihini de yendiniz."
diyordu.
10 Mayıs 1921 - Mustafa Kemal Paşa'nın önerisiyle, TBMM'sinde
"Anadolu ve Rumeli Mûdafaa-i Hukuk Grubu" kuruldu; Mustafa Kemal, bu
grubun
başkanlığına seçildi.
21 Haziran 1921 - Mustafa Kemal Paşa. Fransız elçisi F.
Boullion ile Ankara'da görüştü.
5 Ağustos 1921 - TBMM'si tarafından-geniş yetkilere dayalı üç
aylık süre ile Mustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık yetkisi verildi.
Bunun üzerine
kürsüye gelen Başkomutan Gazi Mustafa Kemal, yaptığı konuşmada şöyle
diyordu: "Efendiler., düşmanı kesinlikle yeneceğimize dair olan
güvenim bir dakika olsun sarsılmamıştır. Bu dakikada, bu gönül
dolusu güvenimi, yüksek
heyetinize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme karşı ilân
ederim".
23 Ağustos 1921 - Bu tarihte 22 gün ve 22 gece süren Sakarya
Meydan Savaşı başladı. Başkomutan, or-duya yayınladığı bir emirde:
"Müdafaa hattı yoktur; müdaffa sathı vardır. O satıh bütün vatandır.
Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk
olunamaz." diyordu.
2 Eylül 1922 - Yunan askeri birlikleri komutanı General
Trikopis ile Digenis esir alındı. Ertesi günü Mustafa Kemal'in
huzuruna getirildiler.
9 Eylül 1922 - Türk ordusu İzmir'e girdi. Türk Bayrağı Kadife
Kale'ye çekildi.
10 Eylül 1922 - Başkomutan Gazi Mustafa Kemal İzmir'e geldi.
Aynı gün Türk Ordusu, Bursa'yı düşmandan geri aldı.
3 Ekim 1922 - Mudanya Konferansı toplandı. Bu tarihte Batı
Cephesi Komutanı ismet Paşa, İngiltere delegesi General Harrington,
Fransız delegesi General Charpy ile İtalyan delegesi General
Monbelli bir araya geldiler.
11 Ekim 1922 - Mudanya Ateşkesi imza edildi.
1 Kasım 1922 - Mustafa Kemal'in emriyle, TBMM'si tarafından
saltanat kaldırıldı.
17 Kasım 1922 - Vahdettin, İngiliz savaş gemisi Malaya ile
İstanbul'dan ayrıldı.
20 Kasım 1922 - Lozan'da barış görüşmelerinin başlaması.
25 Kasım 1922 - Edirne'deki düşman yönetiminin TBMM'si
Hükümetine geçmesi.
26 Kasım 1922 - Çanakkale'deki yönetimin TBMM'si Hükümeti'ne
geçmesi.
2 Aralık 1922 - Anadolu'daki yenilgileri nedeniyle Yunan
hükümet üyeleri ile Yunan orduları başkomutanı Hacıanesti Atina'da
idam edildi.
1923 -
1924
14 Ocak 1923 - Mustafa Kemal Paşa'nın annesi
Zübeyde Hanım, İzmir'de öldü.
20 Ocak 1923 - Mustafa Kemal Paşa, Lâtife Hanım'la evlendi. 5
Ağustos 1925 günü boşanarak ayrıldılar.
4 Şubat 1923 - Lozan Konferansı, önemli görüş ayrılıkları
nedeniyle kesildi.
17 Şubat 1923 - Mustafa Kemal Paşa'mn emriyle İzmir'de ik kez
"Türkiye İktisat Kongresi" toplandı.
23 Nisan 1923 - 4 Şubat'ta kesilen Lozan Konferansı'nın
yeniden başlaması.
24 Temmuz 1923 - Lozan Barış Antlaşması imzalandı.
13 Ekim 1923 - Çıkarılan bir yasayla Ankara, Hükümet merkezi
yapıldı.
29 Ekim 1923 - Anayasa değişikliği yapılarak Cumhuriyet ilân
edildi. Gazi Mustafa Kemal, meclisin gizli oylamasında, oybirliği
ile Cumhurbaşkanlığına seçildi.
3 Mart 1924 - Eğitimi birleştiren yasa kabul edildi.
Halifelik kaldırıldı. Osmanlı hanedanı Türkiye Cumhuriyeti sınırları
dışına çıkartıldı.
20 Nisan 1924 - Yeni Anayasa (Teşkilât-ı Esasiye Kanunu) kabul
edildi).olunamaz." diyordu
2 Eylül 1922 - Yunan askeri birlikleri komutanı General
Trikopis ile Digenis esir alındı. Ertesi günü Mustafa Kemal'in
huzuruna getirildiler.
9 Eylül 1922 - Türk ordusu İzmir'e girdi. Türk Bayrağı Kadife
Kale'ye çekildi.
10 Eylül 1922 - Başkomutan Gazi Mustafa Kemal İzmir'e geldi.
Aynı gün Türk Ordusu, Bursa'yı düşmandan geri aldı.
3 Ekim 1922 - Mudanya Konferansı toplandı. Bu tarihte Batı
Cephesi Komutanı ismet Paşa, İngiltere delegesi General Harrington,
Fransız delegesi General Charpy ile İtalyan delegesi General
Monbelli bir araya geldiler.
11 Ekim 1922 - Mudanya Ateşkesi imza edildi.
1 Kasım 1922 - Mustafa Kemal'in emriyle, TBMM'si tarafından
saltanat kaldırıldı.
17 Kasım 1922 - Vahdettin, İngiliz savaş gemisi Malaya ile
İstanbul'dan ayrıldı.
20 Kasım 1922 - Lozan'da barış görüşmelerinin başlaması.
25 Kasım 1922 - Edirne'deki düşman yönetiminin TBMM'si
Hükümetine geçmesi.
26 Kasım 1922 - Çanakkale'deki yönetimin TBMM'si Hükümeti'ne
geçmesi.
2 Aralık 1922 - Anadolu'daki yenilgileri nedeniyle Yunan
hükümet üyeleri ile Yunan orduları başkomutanı Hacıanesti Atina'da
idam edildi.
1925-1926
13 Şubat 1925 - Doğu'da Şeyh Sait isyanı
başladı. 13 Mayıs 1925 tarihinde bu isyan kesin olarak bastırıldı.
27 Ağustos 1925 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, şapka ile
inebolu Türk Ocağı'na geldi. Kastamonu gezisi boyunca giysi yeniliği
hakkında konferanslar verdi, toplantılar yaptı.
2 Eylül 1925 - Tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı. Din
görevlileri hakkında giysi değişikliği ile ilgili kararname
çıkarıldı.
25 Kasım 1925 - Şapka Kanunu onaylanarak yürürlüğe girdi.30 Kasım 1925 - Tekke, zaviye ve türbelerde çalışan kişilerin
tüm unvanları bir yasa çıkartılarak yasaklandı.
26 Aralık 1925 - Bir yasa çıkartılarak uluslararası saat ve
takvim kabul edildi.
17 Şubat 1926 - Medenî Kanun kabul edildi. Türk kadını medenî
haklara kavuştu. Çok evlilik yasaklandı. Hukuk düzenimiz
çağdaşlaştınldı.
20 Mayıs 1926 - İlkokul öğretmenleri hakkında yasa
çıkartıldı.
5 Haziran 1926 - Türkiye, ingiltere ve Irak arasında,
Türk-Irak sınırını belirten antlaşma imzalandı.
15/6 Haziran 1926 - Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya izmir'de
suikast düzenlendi. Eylemi düzenleyenler yakalanarak idam edildi. Bu
üzücü olaydan sonra Gazi Mustafa Kemal, Türk Ulusu'na yayınladığı
bir duyuruda şöyle diyordu: "Benim naçiz vücudum bir gün elbet
toprak o lacaktır; fakat, Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar
kalacaktır".
3 Ekim 1926 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in ilk heykeli,
İstanbul Sarayburnu'na dikildi.
1927-
1928
15/20 Ekim 1927 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa
Kemal Büyük Söylev'ini okudu.
1Kasım 1927 - Gazi Mustafa Kemal Paşa, ikinci kez
Cumhurbaşkanı seçildi.
4 Kasım 1927 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın
ikinci heykeli, Ankara Etnografya Müzesi önüne dikildi.
28 Ekim 1927 - Türkiye'de ilk kez nüfus sayımı yapıldı. O
tarihteki nüfusumuzun 13 milyon 650.000 olduğu belirlendi.
10 Nisan 1928 - Anayasa değişikliği yapılarak Türkiye
Cumhuriyeti Devleti, Lâik bir devlet haline getirildi.
24 Mayıs 1928 - Uluslararası rakamların kullanılmasıyla
ilgili yasa çıkartıldı.
28 Mayıs 1928 - "Millet Mektepleri" açıldı. Türk vatandaşlığı
yasası çıkartıldı.
1 Kasım 1928 - Yeni Türk Harfleri'nin kabul ve uygulanmasıyla
ilgili yasa TBMM'si tarafından onaylanarak yürürlüğe girdi.
1929-1930-1931
5 Ocak 1929 - TBMM'sinden çıkartılan bir yasa
ile Anadolu-Bağdat, Mersin, Tarsus, Adana demir yolları ile
Haydarpaşa Limanı satın alındı.
3 Nisan 1930 - Menemen'de Cumhuriyete karşı ayaklanma
yapıldı. Öğretmen yedeksubay Kubilây bu olayda şehit edildi.
12 Nisan 1931 - Atatürk'ün emriyle Türk Tarih Kurumu kuruldu.
15 Nisan 1931 - Gazi Mustafa Kemal, üçüncü kez Cumhurbaşkanı
seçildi.
25 Ekim 1931 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Balkan
Konferansı'nın Ankara'da yapılan kapanış toplantısında: "... Balkan
milletleri kardeştir... . İnsanları mesut edeceğim diye onları
birbirine boğazlatmak insanlık dışıdır", diyordu.
1932-
1933
12 Temmuz 1932 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa
Kemal'in emriyle Türk Dil Kurumu kuruldu.
4 Ekim 1932 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Diyarbakır
gazetesi sahibine verdiği bir demeçte: "Diyarbakırlı, Vanlı,
Erzurumlu, Trabzonlu, istanbullu, Trakyalı, Makedonyalı, hep bir
ırkın evlâtları, hep aynı cevherin damarlarıdır", diyordu.
26 Ekim 1933 - Türk kadınlarına köy ihtiyar heyetlerine
seçilme ve seçme hakkı tanındı.
29 Ekim 1933 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Cumhuriyetin
onuncu yıl dönümü törenlerinde "ONUNCU YIL SÖYLEVl'ni okudu. Bu
söylevinin bir
yerinde şöyle diyordu:".. Türklüğün unutulmuş büyük medenî vasfı ve
büyük medenî kabiliyeti bundan sonraki inkişafıyla, geleceğin yüksek
medeniyet ufkundan yeni bir güneş gibi doğacaktır.. Ne mutlu Türk'üm
diyene!"
1934- 1935
21 Haziran 1934 - Soyadı Yasası kabul edildi.
Bütün Türk yurttaşlarının öz adından başka bir soyadı taşımaları
zorunlu hale getirildi.
24 Kasım 1934 - Gazi Mustafa Kemal'e, TBMM'sinin çıkardığı
bir yasa ile 'ATATÜRK' soyadı verildi.
3 Aralık 1934 - Hangi dinden olursa olsun, ülkemizde din
adamlarının mâbet ve âyinler dışında dinsel giysi kullanmaları
yasaklandı.
5 Aralık 1934 - Anayasa değişikliği yapılarak, Türk
kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.
14 Haziran 1935 - Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nin kuruluş
yasası mecliste onaylanarak kabul edildi.
11 Aralık 1935 - Atatürk, Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin
kuruluş yıldönümü nedeniyle yapılan törene gönderdiği kutlama
yazısında şöyle diyordu: "Yüksek Türk! Senin için yüksekliğin hududu
yoktur, işte parola budur!..."
1936-
1937
20 Temmuz 1936 - Montreux Boğazlar Sözleşmesi
imzalandı. Boğazlar tamamiyle Türk egemenliğine geçti. Türk askeri,
"gayri askeri" adı verilen yerlere girdi.
9 Ekim 1936 -Türk Hükümeti, Fransız Hükümeti'ne bir nota
vererek Antakya ve İskenderun sancağına bağımsızlık verilmesini
istedi.
27 Ocak 1937 - Hatay'ın Bağımsızlığı, Milletler Cemiyeti
tarafından kabul edildi.
5 Şubat 1937 - TBMM'sinin aldığı bir kararla, Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası'na: "Cumhuriyetçilik, milliyetçilik,
halkçılık, devletçilik, lâiklik, devrimcilik" ilkeleri kondu.
9 Haziran 1937 - Ankara Tıp Fakültesi'nin kurulması için yasa
çıkartıldı.
11 Haziran 1937 - Atatürk, Trabzon'dan, Cumhuriyet
Hükümeti'ne, bütün çiftliklerini ve mallarını Türk Ulusuna
bağışladığını bildirdi.
25 Ekim 1937 - İnönü Başbakanlıktan çekildi. Başbakanlığa
Celâl Bayar atandı.
28/29 Ekim 1937 - Atatürk, son kez Ankara'da Cumhuriyet
Bayramı törenlerine katıldı.
1938
14 Ocak 1938 - Türkiye, Irak, Iran,
Afganistan arasında kurulan "Sâdâbat Paktı", TBMM'si tarafından
onaylandı.
19 Mayıs 1938 - Atatürk, son kez 19 Mayıs Gençlik ve Spor
Bayramı gösterilerini izledi. Rahatsız olmasına karşın Hatay
sorunuyla ilgili güney gezisine çıktı.
20 Mayıs 1938 - Atatürk, Mersin'de askeri geçit törenini
özledi.
24 Mayıs 1938 - Atatürk, Adana'da askeri geçit törenini
izledi.
3 Temmuz 1938 - Antakya'da Türk ve Fransız askeri heyetleri
arasında, Hatay'la ilgili bir antlaşma imzalandı.
4 Temmuz 1938 - Hatay bunalımı nedeniyle feshedilen Türk
Fransız Dostluk Anlaşması Ankara'da yeniden imzalandı.
5 Temmuz 1938 - Türk askeri birlikleri, coşkun sevgi
gösterileri içinde Hatay ve İskenderun'a girdi. Anlaşmada öngörülen
yerlerde göreve başladı.
2 Eylül 1938 - Hatay Millet Meclisi toplandı; Tayfun Sökmen'i
Devlet Başkanı seçti.
7 Eylül 1938 - Hatay Millet Meclisi Başkanı A. Melek, Hükümet
Programı'nı sunuşunda şöyle diyordu: ".. Programımızın ruhu ve esası
KEMALiZM rejimi ve bütün icabatıdır.."
17 Ekim 1938 - Atatürk, yakalandığı hastalıktan
kurtulamayarak ilk komaya girdi.
29 Ekim 1938 - Atatürk'ün bulunamadığı Cumhuriyet Bayramı
büyük bir üzüntü içinde kutlandı. Cumhuriyetin 15. yıl dönümü
nedeniyle Atatürk'ün hasta yatağından Türk Ordusu'na yayınladığı son
bildiride şöyle diyordu:
"... Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile başlayan, her zaman
zaferle beraber medeniyet ışıklarını taşıyan Kahraman Türk Ordusu
Türk vatanının ve Türklük dünyasının şan ve şerefini, iç ve dış her
türlü tehlikelere karşı korumaktan iba-ret olan görevini her an
yapmaya hazır ve amade olduğuna benim ve büyük milletimizin tam bir
inan itimatlınız vardır".
8 Kasım 1938 - Atatürk'ün hastalığının ağırlaştığını bildiren
bir rapor yeniden yayınlandı.
10 Kasım 1938 - Saat dokuzu beş geçe, Türk Ulusu'nun
yetiştirdiği bu en büyük Türk, son nefesini vererek hayattan
ayrıldı.
21 Kasım 1938 - Atamızın tabutu, geçici olarak Etnografya
Müzesi'ne kondu.
10 Kasım 1953 - Atamızın tabutu, yapılan büyük bir törenle
bugünkü Anıt-Kabre kaldırıldı.
**************************************************
|